Graffiti Örnekleri –  Style Nedir?

Graffiti Örnekleri – Style Nedir?

Eski mısır”da yolculuğa çıkanların geçtikleri yerlerin duvarlarına adlarını ya da resimlerini çizerek iz bırakmasıyla ortaya çıktığını savunan belli bir klişe ortaya atılmıştır. Ancak çoğu kimse bu fikri benimsemiş ve diline dolamış ancak graffiti tam olarak nedir ve nasıl ortaya çıkmış kimse geriye dönüp yada inceleyip araştırmamıştır. Graffiti Sanatının aslında tipografi ile iç içe olduğu bir gerçektir. Eski çağlardan bu yana insanlar kendilerini ifade edebilmek amacı ile belli araçlara başvurmuş, örneğin resim, sembol ve piktogramlar ile kendilerini ifade etmişler ve görsel biçim zaman geçtikçe gelişim göstermiş ve günümüzde milyonlarca harf ve alfabenin ortaya çıkmasına sebep olmuştur.

1970’li yıllarda Taki 183 yazısı ile tüm New York sokaklarında görülmeye başlanmış ve New York Times gazetesi manşetten “Kim Bu Taki” haberini yayınlamış. Böylece Taki bir şehir efsanesi haline gelmişti. Taki Demetrius diye adlandırılan Washington Heights’den bir Yunanlı gençti. O dönemin diğer önemli isimleri ise Cornbread, Blade ve Stay High 149. Amerika’nın dört bir yanında trenler, metro istasyonları ve tüm duvarlarda onların imzaları vardı. Bu akım böylelikle çığ gibi büyümeye başlamış ve artık birçok kişi isimlerini duyurmak için kalemlerle duvarlara isimlerini yazmaya başladı ve daha sonra kalemler yerini spreylere bırakmıştı. Zaman içerisinde herkes kendi tarzını belirlemeye başlamıştı Önceler de çeşitli hikayelerin ve kahramanların çizildiği duvarlar, sonraları kafalarında şapkaları ellerinde spreyli bol pantolonlu karakterler yerlerini almıştır. Bu resimler daha cok illegal bir biçimde yapılıyordu. Tren istasyonlarına metrolara kısacası boş bulunan her yere. Özellikle metro ve trenler üzerine yapılmasının sebebi ise tren ve metro hatlarının tüm şehri dolaşmasıydı ve bu o kişiye bir ün kazandıracak, ismini herkesin görmesine sebep olacaktı.

Dondi Tren Graffiti – Photo: Martha Cooper

 

Graffiti Türkiye’de oldukca geç başladı. Daha önce başka ülkelerden gelen bazı sanatçılar Türkiye’ye gelerek çeşitli çalışmalar yaptılar. Türkiye’de graffiti ilk olarak istanbul sokaklarından görülmeye başladı. S2K grubundan REZ istanbul’da her yere yazmaya başladı. Tek başına yaklaşık 1 sene tüm şehri bombalayan REZ istanbul’un her yerine imzasını attı. Sonra JEMY’yi yetiştiren REZ ikili olarak devam etti. S2K daha sonra birçok kişiyi alıp yetiştirdi. Bunların arasinda en yetenekli olan isimler VIGO, HOMER ve TURBO’dur. S2K grubunu zaman geçtikce büyümeye başladı ve ilk katılımlar Türkiye dışında yaşayan türkler oldu, TAXIM ve KAIM gruba dahil oldu. Daha sonra Almanya’dan NOTE gruba katıldı. Grubun artık Almanya ve İsviçre’de üyeleri bulunuyordu. Bu aralarda HOMER ve TAXIM Türkiye’de ilk kez tren üzerine graffiti çalışması yaptılar. Sonra Grubun train ekibi Frankfurt’tan ekibe katıldı. BUD ve PAYN. S2K ekibi halen o günden bugüne Türkiye’de en önemli adımları atan grup olma özelliğini taşıyor. Aynı zamanda S2K grubunun kurucularından olan TURBO (Tunç Dindaş) Türkiye’de graffiti gelişimine öncülük eden en önemli isimlerden biridir.

Turbo – S2K Graffiti

 

 

Graffiti’de Stil Kavramının tarihi geçmişi ise;

1960 – 1970 yılları arasında ilk graffiti stilleri olarak görülen, basit imzalar ve yazılar görülmektedir.

1970 – 1985 yılları Klasik Stilin ortaya çıkışı olarak tanımlanabilir. Düz yazılar ve imzalar yerini daha renkli ve boyutlu harflere bırakmış ve bugünde geçerli olan stillerin ortaya çıkış noktası olmuştur. Bu dönemin etkili isimleri, FUTURA2000, SKEME, DONDI, ZEPHYR, SEEN, CAP, IZ THE WIZ.

Bu Stiller;

BLOCKBUSTER (Köşeli harflerden oluşan yazı stilidir.)
BUBBLESTYLE (Yuvarlak hatlı yazı stilleridir.)
SEMİ-WILDSTYLE (Semi : Az karışık okunması daha kolay olan yazı stili, Wildstyle ise okunması zor karışık olan stildir.)

1983 – 1985 yılları Avrupa’daki (Amsterdam, Paris, Münih, Berlin) graffiti sanatçılarının artık bizde burdayız diyerek, ortaya farklı yazı stillerinin çıkışını sağladıkları dönemdir. Newyork’ta ortaya çıkan stilleri kendilerince yorumlayarak farklı bir ortaya koymuşlardır. Dönemin önemli isimleri; BANDO, JAYONE, THE CHROME ANGELS, CHINTZ, AMOK, SHOE, BATES, SENTO, POET, PHOS4.

1980 – 1990 Yılları ise yeni stillerin ortaya çıktığı dönemdir. Yine Amerikan tarzının üst sıralarda olduğu bir dönem olarak değerlendirilebilir. Latin amerikan yazı stilleri ve gothic olarak adlandırılan elementlerin harmanlanması ile ortaya yeni bir stil türü çıkarılmıştır. Dönemin önemli isimleri ise; CES, T-KID, COPE2, TATS CRU, SABER.

1990 – 2000 yılları Avrupa’daki graffiti stillerinin yükseliş dönemidir. Daha gelişmiş harf formları, yeni teknikler ve modern çizgiler görülmeye başlamıştır. Bu gelişim ve yenilikler tüm dünya’ya hitap ederek birçok kesimi de etkilemiştir. Dönemin önemli isimleri arasında; CMP, DARE, GT CREW, PHOS4, CANTWO, MASON, MODE2, ATOM, TOAST, RAZOR, SWET.

1995 – 2000 yılları ise Güney Amerika, Asya ve diğer ülkelere graffiti akımının hızlı bir şekilde yayılmaya başladığı önemli ve yeni bir dönemin başlangıcı özelliğini taşımaktadır. Türkiye’deki graffiti kavramının da bu dönem itibari ile görülmeye başladığı, temellerin atıldığı dönemdir.

2000’li yıllar ise tüm dünya’da yeni bir jenerasyonun izleri görülmektedir. Eski stiller bir yana daha yeni modern formlar ve efektlerin ve grafiklerin ağırlıklı olduğu geçiş dönemidir. Birçok yeni stil bu dönemde ortaya çıkmaya başlamıştır. Dönemin önemli isimleri; MSK(ROID, AROE, GARY, RIME, REVOK, EWOK), SOFLES, DEM189, DEZ, JACK, JEROO, SMASH137, LEK, DEJOE, SATONE, VIA GRAFIK, DEMS, GOREY.

Smash137 – 2010 Graffiti

 

Graffitiyi bugün yapılan tarzda incelemek gerekirse, legal ve illegal olarak 2 ana bölümde ele alabiliriz. İllegal olarak yapılan graffitiler daha hızlı yapıldığı için genelde daha yuvarlak hatlar içerir. Bombing, Throw up ve Tagging en sık uygulanan illegal graffiti türleri olsa da, tren ve metro üzerine yapılan işler illegal graffiti’nin en önemli işleridir. Sadece tren üzerine yapılan işlerin kendi içinde bir jargonu vardır. Mesela trenin bir vagonunu alt kısmı kaplayacak şekilde baştan sona boyamak E2E (end to end) demektir, bir vagonu komple boyamak “wholecar”, bir treni komple boyamak ise “wholetrain”  olarak adlandırılır.

Meck – Wholecar Tren Graffiti – 2017

 

Sokağa yapılan illegal işlerin en sık olanı ise “tagging” yani imza atmaktır. Tag sprey boya ile yada kalemler ile atılabilir. Tag atmak sadece illegal olarak yapılmaz. Writerlar yaptıkları legal işlerinde bir köşesine imzalarını atarlar. Bir bölgeyi komple taglemek o bölgede etkinliğini göstermek anlamına gelir.

Shione Tagging

 

Throw up ise sokağa yapılan, oldukça hızlı ve bombing’e göre biraz daha özensiz işlerdir. Daha az renk kullanılır, iç boyama hızlı yapıldığı için genellikle özensiz olur. Amaç önemli noktalara daha büyük bir imza bırakmaktır.

 

Seen Throw up

 

Throw uptan biraz daha detaylı, ama yine de illegal yapıldığı için basit görünen Bombing , sokaklarda sıklıkla karşımıza çıkan graffiti türüdür. Bombing aslında bombalamak anlamına gelir. Sokağa yapılan ve kendini bölgede kanıtlamak için bırakılan bombalardır. Bombing yaparken genelde yuvarlak hatlar tercih edilse de köşeli harflerin kullanıldığı bombingler az değildir.

 

Coper Bombing

 

İllegal graffiti sadece bu şekilde yapılmasa da yoğunlukla karşımıza çıkan türleri bunlardır. Style türleri anlamında graffitiyi değerlendirecek olursak:

Simple  yada  Public style olarak adlandırdığımız graffiti stilleri daha basit harflerin etkili bir şekilde ortaya konulması ile ortaya çıkmıştır. Genellikle kalın ve okunaklı harflerden oluşan bu stilde tek yöne verilen bloklar bulunur. Harfler ufak eklentilerle yada efektlerle süslenebilir. En çok yapılan graffiti stilidir. Yapılan graffitilerin çok büyük bir bölümü bu stile dahil edilebilir.

Stak67 – Simple Style Graffiti

 

Wild style ise daha karışık, okunması güç ve detaylardan oluşan bir graffiti stilidir. Wild kelime anlamıyla vahşi, yırtıcı demektir. Yapılan graffitide sert çizgiler ve yırtıcı bir tarz ortaya çıkar. Harfler olabildiğince değiştirilir ve yoğun eklentilerden oluşur. Yapması ve doğru uygulaması oldukça zor olan bu stil sokakta nadiren karşımıza çıkar.

Ekto Wildstyle Graffiti

 

 

Biraz daha okunaklı olan Semi-Wild Style ise Wild style’da olduğu kadar fazla eklenti içermez. Harfler temel kalıplarının dışına çıkar fakat wild style’a göre biraz daha okunaklı işler çıkar ortaya. Wild style’ın biraz daha ehlileştirilmiş hali olan Semi-wild style public harflerin dışına çıkmak isteyen, ama harflerin tamamen deforme edilmediği bir stildir.

Stalker – Semi-wild style

 

Bu stillerin biraz daha dışında ilerleyen, adından da anlaşılacağı üzere boyut kazandırmayı önemseyen graffiti türü ise “3D style” dır. 3 Dimension, yani 3 boyutlu graffiti harflere tek yönden verilen boyut olayını benimsememiş, bu kuralı es geçerek harflerin her yöne boyut alabileceğini savunmuştur. Graffiti harflerini gerçek 3 boyutlu bir nesne gibi şekillendiren bu stilde boyama daha kurallı olmalıdır. Işık gölge gibi unsurları benimseyen, arkaplanı hesaba katarak harfleri arkaplandan ayırmaya çalışan bu stilde bilinen graffiti stillerinden oldukça farklı bir görüntü ortaya çıkmaktadır.

Saint 3D graffiti

 

Bu stillerin hepsini reddeden ve graffiti yapmayı kuralsız olarak niteleyen “anti style” ise harf yaparken kural olmayacağını, hatta graffiti yaparken harf bile olması gerekmediğini savunur. Kendilerine avant-garde adını veren bu graffiticiler diğer tüm stilleri reddeder.

Abstractov – Antistyle graffiti

 

Bu stillerin hepsini oluşturmak için önemli olanın sketch, yani eskiz yapmak olduğunu unutmamak gerek. Graffiti her ne kadar sokak sanatı olarak adlandırılsa da, gelişmek ve ses getirmek için kağıt üzerinde eskiz yapmak büyük önem taşır. Graffiticilerin yanında taşıdıkları ve diğer graffiticiler ile tanıştıklarında, ne olduklarını göstermek amacıyla oluşturduğu blackbooklar çoğunlukla kağıt üzerine yapılan taslaklardan oluşur. Sketchler style’ın temel taşıdır.

Cause Turk Sketch (Srok) – Sketch graffiti

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir